Werken in de kraamzorg anno 2019: positie van de leerling

April 2019

Afgelopen weken ontvangen we steeds meer vragen van leerlingen. Zoals een aantal leerlingen die gestart zijn bij een kraamzorgorganisatie ergens in het land. Deze leerlingen hebben een werk-leerovereenkomst met de organisatie.  Zij krijgen een opleiding aangeboden via zelfstudie en af en toe een dagje naar een praktijkdag. Ze moeten onbetaald in eigen tijd studeren.  Tijdens de stage (de praktijk) worden ze begeleid door andere leerlingen. Ze worden wekenlang achter elkaar ingezet in de kraamgezinnen, zonder roosters en periodes om bij te komen en te kunnen leren. Na 3 gezinnen meelopen worden ze geacht zelfstandig te kunnen werken. Ze worden pas ziek gemeld als ze geen plus uren meer hebben. Als je dit als leerling niet meer volhoudt, wordt je onvoldoende beoordeeld en ontslagen en moet je de opleiding en kosten die het bedrijf gemaakt heeft om jou op teleiden terugbetalen. 

Sommige van deze leerlingen krijgen bij de start van de "samenwerking", wanneer ze gaan meelopen, nog geen € 4,00 bruto per uur betaald  en krijgen, wanneer ze eenmaal zelfstandig werken, nog geen €11.00 per uur. De kraamzorgorganisatie krijgt minimaal tussen de 45 en 50 euro per uur uitbetaald door de verzekeraar. De opleiding kost niet meer dan 2800 euro. Zodra een leerling 2 gezinnen van 40 uur zelfstandig gedraaid heeft, zijn de kosten van de opleiding er al uit...want de verzekeraar betaald even veel voor kraamzorg geleverd door een leerling als door een gediplomeerde.

Echter, de kwaliteit van de kraamzorg komt zo natuurlijk ernstig in gevaar. Moeders en baby's krijgen zorg van onervaren kraamverzorgenden in opleiding die niet de mogelijkheid krijgen op een goede manier het vak te leren. De kraamverzorgenden in opleiding brengen zich zelf in gevaar want zij zijn duidelijk niet bevoegd en zeker niet bekwaam om al zo snel zelfstandig zorg te verlenen. Zij zijn zelf strafrechtelijk aanspreekbaar mocht er wat fout gaan.

Als NBvK bieden wij de leerlingen een luisterend oor en geven zo goed mogelijk advies en verwijzen door naar de verantwoordelijke instanties. Wij verzamelen de ervaringen en maken ze, indien we dat noodzakelijk achten, inhoudelijk openbaar zodat vakbonden en de werkgeversorganisatie samen met de (arbeids)inspecties hopelijk hun werk gaan doen, verder onderzoek gaan doen en zorgen voor handhaving van wet- en regelgeving. Als beroepsorganisatie kunnen wij slechts klokken luiden en vragen om aandacht voor deze problemen op de arbeidsmarkt, zeker wanneer we zien dat de kwaliteit maar ook het imago van de kraamzorg hierdoor in gevaar komt.

Mocht je zelf, als kraamverzorgenden, willen laten toetsten of jouw organisatie zich aan wet- en regelgeving houdt, dan kun je een melding doen bij de arbeidsinspectie: Melden van arbeidsomstandigheden

 Uiteraard blijven wij bereid met alle betrokkenen na te denken over oplossingen. 

Het is een kwelling dat dit soort zaken kunnen voorkomen in de kraamzorg zonder dat de verantwoordelijke organisaties als vakbonden, werkgeversorganisaties en (arbeids)inspecties ingrijpen. Tantalus schreef er een blog over.  Goed werkgeverschap is een wettelijke verplichting

 

Het is inmiddels bekend dat bij de bijna 200 kraamzorgorganisaties die inmiddels actief zijn in de geboortezorg, de arbeidsvoorwaarden vaak op zijn zachtst gezegd, bijzonder te noemen zijn: de werkdruk is hoog en de verdiensten te laag.

De bestuurder van de FNV is afgelopen maart op bezoek geweest bij minister Bruins met het verzoek de tarieven te verhogen want zo, stelde de bestuurder: " ik kan geen hoger salaris afdwingen bij de CAO onderhandelingen als de werkgevers geen geld hebben". Zij heeft samen met een aantal kaderleden van het FNV een petitie aangeboden waarin de minister gevraagd wordt het vak kraamzorg te redden. Wij ondersteunen uiteraard de wens om het vak en de kraamzorg zelf te redden. De vraag is wel, of geld daar de juiste oplossing voor is. In onze ogen is goed werkgeverschap, respect en gelijkwaardige samenwerking tussen organisaties en zorgprofessionals in de kraamzorg en duurzamere en wenselijkere oplossing. 

De minister heeft, zover wij op de sociale media hebben kunnen volgen, inmiddels de Nza gevraagd de kosten in de kraamzorg eens te onderzoeken. Een verstandig besluit want het is ons al jaren een raadsel waar het geld voor kraamzorg aan wordt uitgegeven. De tarieven zijn enkel gestegen, er werden niet meer baby's geboren en kraamverzorgenden werden steeds goedkoper voor werkgevers omdat ze steeds meer zaken zelf moesten betalen, kleinere contracten kregen en gedwongen werden zich flexibel optestellen rondom wachtdiensten, ziekte en vakanties. 

Zie ook ons onderzoek Werkdruk in de kraamzorg uit 2018 Rapport Werkdruk in de kraamzorg 2018

Het is in onze ogen van groot belang dat het in de kraamzorg de komende tijd niet te veel over meer geld gaat voor kraamzorgorganisaties. Maar dat wordt ingezet op een rechtvaardige verdeling van het geld en meer aandacht voor de kwaliteit en continuiteit van zorg. Doordat het geld dat er nu is niet aan kraamverzorgenden wordt uitgegeven, krijgen veel vrouwen en baby's in Nederland te weinig zorg maar ook zorg van te lage kwaliteit. Zeker wanneer leerlingen, zonder medische vooropleiding en zonder veel specifieke scholing, zelfstandig kunnen worden ingezet in de kraamzorg. Dit is gevaarlijk voor moeders, baby's maar ook de kraamverzorgenden zelf.